Gdy nasze dzieci kończyły kolację, mój mąż często brał naszą aktualną wspólną lekturę i zaczynał nam czytać. Wiele wieczorów mijało bez większych emocji, ale kilka z nich zapadło nam głęboko w pamięć – te, w których mężowi łamał się głos, cichł i nie mógł czytać dalej, bo płakał. Takie chwile nadchodziły, gdy z kartek książki biła jakaś potężna prawda, przypominająca nam wszystkim o wielkiej Bożej obietnicy odkupienia.

Pomyślałam o tych wydarzeniach, przeglądając nową książkę autorstwa Kathryn Butler i Korrie Johnson: Stories Woven in Silver: Pointing Kids to the Gospel Through Children’s Literature (Opowieści tkane srebrem: wskazywanie dzieciom na Ewangelię poprzez literaturę dziecięcą). Autorki podchodzą do tekstu jako uważne matki, które dbają o to, co czytają ich dzieci. Wnoszą jednak również wiedzę ekspercką: Butler jest autorką popularnej serii Dream Keeper Saga, a Johnson prowadzi stronę Good Book Mom, na której recenzuje i poleca rodzicom książki dla dzieci.

Kiedy rodziny są wyposażone do cieszenia się wolnością i radością płynącą z dobrych opowieści, otwiera się przed nimi świat podkreślający dobroć Bożego stworzenia, upadek człowieka i prawdę zawartą na kartach Biblii. Butler i Johnson stawiają sobie za cel pomóc rodzinom budować poczucie wspólnej radości z dobrych historii poprzez naukę „podziwiania tego, jak Boża historia – największa i najwspanialsza opowieść, za którą wszyscy tęsknimy – wplata się w najbardziej zapadające w pamięć narracje dla dzieci” (xvii).

Dwa skrajne podejścia

Rodzice oceniający książki dla dzieci ryzykują wpadnięcie w jedną z dwóch skrajności. Niektórzy dążą przede wszystkim do „bezpieczeństwa”, unikając wszelkiej fikcji, która nie jest jawnie chrześcijańska. Inni poddają się i pozwalają dzieciom czytać wszystko, co tylko wpadnie im w ręce w dziale dziecięcym.

Skupianie się na literaturze jawnie chrześcijańskiej i dobrze przygotowanych materiałach do uczniostwa ma oczywiście swoje zalety. Gdy granice są jasne, łatwiej uniknąć konfliktów wokół popularnych książek z motywami, które mogą być zbyt dojrzałe dla dziecka. Jednak ci, którzy przyjmują takie podejście, często tracą radość z odnajdywania prawdy w zaskakujących miejscach dzięki łasce powszechnej.

Z drugiej strony, całkowita rezygnacja z ograniczeń to kolejny sposób na unikanie konfliktów. Czytanie wymagających opowieści może czasem stać się impulsem do dobrych rozmów na tematy kulturowe. Podejście to jednak nie docenia formacyjnego charakteru opowieści oraz dezorientacji, jaka może wynikać z prób mierzenia się z trudnymi tematami zbyt wcześnie. Na przykład, dzieci powinny dowiedzieć się o okrucieństwach Holokaustu, ale nad wyraz dojrzały drugoklasista może posiadać umiejętności czytania książek, które opisują te okrucieństwa w sposób zbyt sugestywny dla jego dojrzałości emocjonalnej. Roztropność rodziców jest niezbędna dla dobra dzieci.

Droga środka pomiędzy tymi skrajnościami wymaga wyznaczania granic, ale także pomagania dzieciom w docenianiu dobrych historii. Autorki, cytując Dzieje Apostolskie 17:25, pokazują „moc pięknych opowieści w kierowaniu naszych umysłów i serc ku Temu, który daje nam życie, oddech i wszystko inne” (245). Dzięki łasce powszechnej w książkach takich jak Pajęczyna Szarloty E. B. White’a znajdujemy poruszające obrazy ofiarności, które wykraczają poza postacie świni i pająka, wskazując na wierność i lojalność.

Budowanie światopoglądu

To zrównoważone podejście do czytania jest częścią większego projektu budowania światopoglądu. Zaczyna się on oczywiście od ugruntowania na solidnym fundamencie Pisma Świętego. Biblia jest księgą nad księgami; nie tylko daje życie (Ps 119:93), ale sama jest żywa (Hbr 4:12).

Jednak celem budowania światopoglądu nie jest tylko lepsza znajomość Pisma; jest nim nauka patrzenia na świat przez biblijne okulary. Rodziny mające solidny fundament w Biblii mają okazję do omawiania tematów pojawiających się w czytanych książkach, takich jak znaczenie charakteru, wzorce historyczne czy nieuniknione konsekwencje grzechu.

Celem budowania światopoglądu nie jest tylko lepsza znajomość Pisma; jest nim nauka patrzenia na świat przez biblijne okulary.

Jak argumentuje Butler: „Dobrze opowiedziane historie są narzędziami kształtującymi umysły i serca” (x). Dlatego słusznie czujemy oburzenie, gdy Amy March spala rękopis Jo na początku Małych kobietek. Widzimy siebie w wyznaniu gniewu Marmee, gdy doradza Jo. Możemy dostrzec naszą własną skłonność do chciwości i użalania się nad sobą, obserwując smoczą walkę Eustachego w Podróży „Wędrowca do Świtu”.

Dodatkowo Butler i Johnson zmagają się z powracającymi tematami, takimi jak magia i czary, wartość mitologii czy niekiedy rubaszne treści w klasykach takich jak dzieła Szekspira. Ich podejście nie jest polemiczne. Ich celem jest pomoc czytelnikom w ocenie różnych argumentów i wytyczenie drogi wraz z własnymi dziećmi. Johnson w rozdziale poświęconym magii pisze: „Choć uważam, że w tym gatunku można pielęgnować wiele bogatych i pięknych historii, nigdy nie chciałabym, abyś postępował wbrew własnemu sumieniu, lecz byś był w pełni przekonany we własnym umyśle” (42).

Cierpliwa uprawa

Dydaktyczne podejście Butler i Johnson sprawia, że książka ta nie jest jedynie „podręcznikiem rozeznawania”. Zamiast odstraszać rodziców od konkretnych tytułów czy tematów, kładą one nacisk na czerpanie radości z wartościowych opowieści i zachwyt nad dobrem, które te historie naświetlają.

Przede wszystkim przypominają rodzicom, by wykorzystywali dobrze opowiedziane historie do ukazywania Ewangelii bez popadania w nadmierne moralizatorstwo. „Chociaż chcemy wydobywać na światło dzienne prawdy ewangeliczne”, piszą, „nie chcemy gasić entuzjazmu naszych dzieci do książki ciągłymi przerwami. Nie powinniśmy też wysysać radości z czytania, zamieniając je w suche ćwiczenie dydaktyczne” (77).

Częścią uczniostwa naszych dzieci jest karmienie ich treściami, które pobudzają ich wyobraźnię, oraz gotowość do pomagania im w przetwarzaniu skojarzeń i pytań, które wypływają na powierzchnię. Wspólne czytanie historii i pozwalanie nasionom prawdy na samodzielne kiełkowanie jest aktem wiary. Czasami mądrość rodzicielska wymaga cierpliwości wobec tego procesu.

Częścią uczniostwa naszych dzieci jest karmienie ich treściami, które pobudzają ich wyobraźnię, oraz gotowość do pomagania im w przetwarzaniu skojarzeń i pytań, które wypływają na powierzchnię.

Ta książka pomoże rodzicom starającym się pomóc swoim dzieciom poruszać się po półkach bibliotek i księgarń, częściowo dzięki literaturze, którą przywołuje. Autorki badają wątki ewangeliczne i rozwój charakteru w takich książkach jak Opowieści z Narnii, Władca Pierścieni, Saga Wingfeather oraz seria Green Ember.

Butler i Johnson, pokazując jak zachwycać się dobrymi historiami jako drogą do cieszenia się tą Najlepszą Historią – Ewangelią – dają rodzicom doskonałe rekomendacje do budowania domowej biblioteki. Stories Woven in Silver pomaga rodzinom dostrzec, w jaki sposób fikcja może wskazywać dzieciom na Ewangelię i wzmacniać miłość do Bożej prawdy.