Jako doradca biblijny często pracuję z ludźmi zmagającymi się z powolnym procesem uświęcenia. Wierzący uwięzieni w idei całkowitej, natychmiastowej przemiany zastanawiają się, dlaczego tak trudno jest zrzucić bagaż starego życia. Napięcie zwykle wynika z nieporozumienia dotyczącego stwierdzenia Pawła: „Jeżeli więc ktoś pozostaje w Chrystusie, jest nowym stworzeniem. To, co dawne, minęło, a oto wszystko stało się nowe” (2 Kor 5,17).

Proces uświęcenia często bardziej przypomina brnięcie przez błoto niż doświadczanie natychmiastowej zmiany. Nie ma wątpliwości, że Chrystus wzywa nas do zmiany mocą Ducha Świętego. To prawda, że Duch Święty często wykorzystuje nasze reakcje na doświadczenia, aby pomóc nam wzrastać. Życie się toczy, my reagujemy i pojawiają się pewne schematy. W tych schematach możemy dostrzec postęp duchowy, ale także trwałą słabość, która często wskazuje na grzech. Wyznanie i upamiętanie z tego grzechu prowadzi do wzrostu. Jednak zmiana jest często stopniowa i, jak wszystko, co wymaga czasu, bywa frustrująca.

Proces uświęcenia często bardziej przypomina brnięcie przez błoto niż doświadczanie natychmiastowej zmiany.

Zmagania z progresywnym uświęceniem nie są niczym nowym. John Newton, XVIII-wieczny kapitan statku niewolniczego, który został pastorem, doświadczył zarówno dramatycznego nawrócenia, jak i frustracji związanej z powolnym dojrzewaniem. W serii trzech listów Newton identyfikuje trzy etapy wzrostu wierzącego, oznaczone pierwszymi trzema literami alfabetu: wierzący młodzi (A), wzrastający (B) i dojrzali (C). Jego pisma na temat progresywnego uświęcenia niosą praktyczne zachęcenie, które równoważy wątpliwości i rozdrażnienie.

Progresywne uświęcenie

Newton, znany zapewne najlepiej z hymnu „Cudowna łaska” (Amazing Grace), buntował się przeciwko swojemu chrześcijańskiemu wychowaniu i autorytetowi ojca. Jego moment prawdy nadszedł podczas wściekłego sztormu na morzu. Po dziewięciu godzinach wylewania wody, Newton dotarł do kresu własnych sił. „Wydawało mi się, że widzę rękę Boga wyciągniętą na naszą korzyść” – napisał. „Zacząłem się modlić”.

Bóg okazał łaskę. Newton przeżył. Myślał, że jego dramatyczny ratunek doprowadzi do natychmiastowej, radykalnej przemiany. Tak się nie stało. Pozostałości starej natury Newtona przetrwały, mieszając się z nową. „Mało zdawałem sobie sprawę z wrodzonego zła mojego serca” – zauważył. „Nie miałem pojęcia o duchowości i zakresie prawa Bożego; o ukrytym życiu chrześcijanina, które polega na komunii z Bogiem przez Jezusa Chrystusa i nieustannym poleganiu na Nim”.

Newton ostatecznie został pastorem. Pomagał innym w ich podróży ku uświęceniu poprzez posługę pisania listów. Wiele z jego listów jest dostępnych online, inne zaś zostały zebrane i opublikowane.

W swoich listach Newton pomaga wyjaśnić zmagania towarzyszące ścieżce uświęcenia. Twierdzi on, że jego nauczanie nie jest „kopią [jego] własnych doświadczeń”, ale przeglądem Słowa Bożego dotyczącego „natury i istotnych elementów dzieła łaski”. Jednak ci, którzy znają biografię Newtona, mogą rozpoznać w jego prozie osobiste ilustracje.

Młodzi wierzący

Newton charakteryzuje wierzących w fazie A poprzez pragnienie Boga i Jego Słowa. Są gorliwi, a czasem nierozważni. Newton wymienia legalizm jako objaw niedojrzałości etapu A. Bóg podzielił się z młodymi wierzącymi wieloma pocieszającymi prawdami, czyli „kordiałami”. Mogą one budować ich ego i skłonność do osądzania innych.

Młodzi wierzący często skłaniają się ku legalizmowi, aby podeprzeć niepełne zrozumienie tego, kim jest Bóg i jak działa Jego łaska. Listy kontrolne przemawiają do osób nastawionych na osiągnięcia, a chrześcijanie na etapie A są chętni, by żyć swoją wiarą w praktyce. Często mówią innym, jak mają to robić. Mogą być, „z braku większego doświadczenia, zbyt natarczywi i wyrywni”.

Miejmy nadzieję, że te wzloty i upadki przyciągną młodych wierzących z powrotem do Słowa, modlitwy i wspólnoty Chrystusa. Newton trafnie określa piękno tego okresu w życiu wierzącego, mówiąc: „Jego wiara jest słaba, ale serce gorące”.

Wzrastający wierzący

Wierzący, którzy wchodzą w etap B, dojrzewają poprzez jego centralne doświadczenie: konflikt. Ci wzrastający wierzący nadal pragną Boga i Jego Słowa, ale „zazwyczaj w doświadczeniach etapu B pojawiają się próby i ćwiczenia innego rodzaju i o większym nasileniu niż te, na które narażony był etap A, lub na które miał siłę, by je przetrwać”.

Młodzi wierzący często skłaniają się ku legalizmowi, aby podeprzeć niepełne zrozumienie tego, kim jest Bóg i jak działa Jego łaska.

Newton wyjaśnia, że wzrost wiary często wiąże się z różnego rodzaju konfliktami, w tym z walką z mieszkającym w nas grzechem. Poprzez doświadczenie duch wierzącego staje się odporny, ale Newton zauważa, że „B nie jest samym duchem”. B jest świadomy zła, które wciąż w nim tkwi, oraz swojej nieustannej potrzeby łaski i przebaczenia. Co więcej, B regularnie znajduje „nowe i upokarzające dowody złej natury w miarę postępów, w które kiedyś nie mógłby uwierzyć”.

Jednak wierzący na etapie B mogą zebrać całą kaskadę duchowych wglądów poprzez konflikt. Widzą swoją skłonność do „duchowej pychy, polegania na sobie, próżnej pewności siebie, tworzenia przywiązań i całego ciągu zła”. Bóg przypomina tym wzrastającym wierzącym „o tym, co może dla nas i w nas uczynić; a innym razem o tym, jak niewiele sami możemy zrobić i jak niezdolni jesteśmy ostać się bez Niego”.

Te żmudne lekcje są głębokie. Wierzący na etapie B uczą się polegać na Chrystusie we wszystkim, cenić odkupienie i kochać innych tak, jak Chrystus ich umiłował: zarówno cierpliwie, jak i głęboko.

Dojrzali wierzący

Kontemplacja cechuje wierzących, którzy wchodzą w etap C. Osiągnęli oni „jaśniejsze, głębsze i pełniejsze spojrzenie na tajemnicę odkupieńczej miłości oraz na chwalebną doskonałość Pana Jezusa”.

Ci dojrzali wierzący szybko zwracają się do Boga podczas prób, które trwają przez całe życie. Wyćwiczyli się w kontemplowaniu świętości, wystarczalności i miłości Chrystusa w każdych okolicznościach. Serce osoby na etapie C zwraca się do Boga z przyzwyczajenia, niczym rodzaj pamięci mięśniowej.

Osoby na etapie C znane są ze swojej pokory, którą Newton definiuje jako „poddanie się woli Bożej” oraz „łagodność ducha wobec współbraci chrześcijan”. Trudy i sidła doprowadziły wierzącego na etapie C do poddania się Bożym planom. „Nauczył się tajemnicy sytości i głodu, obfitości i niedostatku” (Flp 4,11–13).

Jednak grzech nadal rzuca wyzwanie sercu dojrzałego wierzącego, co daje mu miłosierdzie dla innych, którzy upadają. Łaska obfituje w życiu osoby na etapie C, a jej tożsamość jest nierozerwalnie złączona z Bogiem. Chwała Boża i dobro wierzącego wypływają naturalnie z tej jedności.

Wszystkie listy Newtona są wartościowe, ale te trzy listy o „progresywnym dziele łaski” oferują szczególne zachęcenie dla chrześcijan wzrastających w wierze i walczących z grzechem. Przypominają nam, że przemiana dokonuje się stopniowo. Mądrość Newtona pomaga nam nawigować po morzach życia z nadzieją.