Wyobraź sobie, że urządzasz przyjęcie z okazji Juneteenth. Zapraszasz przyjaciół i sąsiadów… a przez drzwi wchodzi Biblia. Witając gości i świętując razem z nimi, spoglądasz na Biblię, zastanawiając się, co ona tu robi. Czujesz ucisk w klatce piersiowej, nerwowo powtarzając w myślach to, co mogłaby komuś powiedzieć: ‐ Hej! Tak, znam gospodarza. Dostałam zaproszenie, ale sama nie przepadam za Juneteenth. Czy wiesz, że niewolnicy powinni być posłuszni swoim panom?‑

Niektórzy z nas czują zażenowanie z powodu trudnych fragmentów Biblii dotyczących niewolnictwa. Chcielibyśmy, aby po prostu mówiła: ‐Ziemscy panowie, uwolnijcie swoich niewolników. Niewolnicy, opuśćcie swoich ziemskich panów‑ i nie możemy oprzeć się wrażeniu, że jesteśmy bardziej przeciwni niewolnictwu niż Biblia. Odsuwamy ją więc na bok, by świętować Juneteenth – ignorując fragmenty, które nas dezorientują, lub przeciwstawiając Jezusa Pawłowi, jakby jego zasady domowe odbiegały od nauk jego Pana.

Pomimo naszych wątpliwości, Biblia ma swoje miejsce na przyjęciu z okazji Juneteenth. Świętując to wydarzenie, jesteśmy zaproszeni do dostrzeżenia, że abolicjonizm nowego stworzenia, o którym mówi Biblia, jest bardziej radykalny, niż mogłoby się wydawać.

Znieść coś więcej niż niewolnictwo

Bóg nie chce znieść jedynie niewolnictwa, ale także cały porządek świata, w którym ono istnieje – rozbierając świat do samych podstaw, wykorzeniając opresyjne ludzkie potęgi i restrukturyzując kosmos do samego rdzenia. To jest biblijna strategia abolicji i jest ona realizowana tu i teraz poprzez życie, śmierć, zmartwychwstanie i wniebowstąpienie Jezusa. Ten program to nowe stworzenie.

Bóg nie chce znieść jedynie niewolnictwa, ale także cały porządek świata, w którym ono istnieje.

Rzeczywistość nowego stworzenia wkraczającego w obecny wiek jest kluczem do zrozumienia postawy Biblii wobec niewolnictwa. Niewolnictwo jest częścią obecnego złego wieku (Gal. 1:4), ale przez Chrystusa wieczna przyszłość – zwana nowym stworzeniem – wdarła się w obecny zły wiek, niczym światło wpadające przez szczelinę do ciemnego pokoju. Nowe stworzenie jest przywoływane w Biblii na wiele sposobów, ale najwyraźniej widać je w Objawieniu 21:1–4. Zasadniczo pojawia się ono tam, gdzie manifestuje się panowanie Boga, a pod takim panowaniem nie będzie niewolnictwa.

Juneteenth pomaga nam pojąć kosmiczne znaczenie nowego stworzenia. Upamiętnia ono radosne ogłoszenie przez inny rządy nowego porządku pod panowaniem zwycięskiego władcy, który kruszy stary porządek i wprowadza nowy. Jezus jest tym władcą, nowe stworzenie nowym porządkiem, a ewangelia proklamacją. Historia Biblii nie stoi w sprzeczności z Juneteenth – jest jego echem.

Teraźniejszość ustępuje miejsca przyszłości

Ci, którzy przyjęli proklamację kosmicznego panowania Jezusa, żyją jedną nogą w tym wieku, a drugą w następnym. Oto dobra nowina: nadchodzi przyszły wiek, podczas gdy obecny przemija, i w świetle tej rzeczywistości Biblia kształtuje swoją etykę abolicjonistyczną.

Ten abolicjonizm nowego stworzenia odzwierciedlają słowa apostoła Pawła z 1 Listu do Koryntian 7, skierowane do zniewolonych członków kościoła w Koryncie. Mówi im, że ‐czasu jest niewiele‑ (w. 29) do momentu, gdy nowe stworzenie w pełni się zamanifestuje. Mówi im również, że jednocześnie ‐przeminie postać tego świata‑ (w. 31). Przemijanie obecnego świata i nadejście nowego stworzenia są tak namacalne, że zniewoleni w Chrystusie stoją jedną nogą w niewoli, a drugą w wolności. Trudne nowotestamentowe fragmenty o niewolnictwie stają się przystępne, gdy spojrzymy na nie przez ten pryzmat.

Zmaganie się z niewolnictwem na granicy wieków

Abolicjonizm nowego stworzenia wyjaśnia rady, jakich Paweł udziela zniewolonym w Koryncie. Tym, którzy nie mogą uzyskać wolności, mówi, by się tym nie martwili (w. 21). Tym, którzy mogą ją uzyskać, mówi, by z niej skorzystali. Dlaczego? Uzasadnienie obu nakazów jest jedno i to samo. Zniewolony chrześcijanin jest ‐wyzwolonym Panu‑ (w. 22).

Co to oznacza? Wraz z nadejściem nowego stworzenia niewolnictwo przemija i jest rzeczą najmniej prawdziwą o nich, nawet jeśli obecnie są uwięzieni w strukturze społecznej grecko-rzymskiego niewolnictwa. Z drugiej strony Paweł radzi ludziom wolnym: zakazuje im stawać się niewolnikami. Dlaczego? Zostali ‐wykupieni za ogromną cenę‑ przez Jezusa, a zatem nie powinni być własnością innego człowieka (w. 23).

Warto podkreślić poprzedni punkt: niewolnictwo nie jest tylko neutralną instytucją, która ucierpiała z powodu nadużyć; jest ono sprzeczne z ewangelią. Rzeczywistość nowego stworzenia zabrania wchodzenia w niewolę, nakazuje dążyć do wolności i podnosi na duchu tych, którzy w niej tkwią.

Czy widzisz, co się dzieje? Ich status nowego stworzenia zmienia to, jak postrzegają samych siebie i jak odnoszą się do innych. Świt nowego stworzenia jest zmierzchem niewolnictwa.

Rozkrok między dwoma wiekami wyjaśnia również list Pawła do Filemona, właściciela niewolnika, w sprawie jego zbiegłego niewolnika, Onezyma. W ‐obecnym złym wieku‑ i według prawa rzymskiego, Onezym jest własnością należącą do Filemona; w nowym stworzeniu obaj są braćmi, a Paweł jest ich duchowym ojcem.

Cały list to próba przekonania Filemona przez Pawła, by odnosił się do Onezyma według nowego stworzenia, a nie obecnego wieku – co stanowi monumentalną zmianę (Flm 1:16–17). Nawet jeśli Onezym nie został wyzwolony przez prawo rzymskie, został wyzwolony przez prawo Boże. Pawłowi łatwo byłoby po prostu nakazać uwolnienie (co duszpastersko czyni), ale to samo w sobie zaprzepaściłoby szansę na pozyskanie Filemona dla biblijnego abolicjonizmu nowego stworzenia. Paweł pragnął serca Filemona, a nie tylko jego rąk – jest to cały list poświęcony wypatroszeniu niewolnictwa od środka.

Gdy oficjalnie zaczyna się lato, myślę o cykadach i ich zrzuconych egzoszkieletach przyczepionych do drzewa w ciepły letni dzień. Czy cykada tam była? Tak. Czy struktura wygląda jak cykada? Tak. Czy to jest cykada? Nie. To tylko skorupa jej dawnego ja. Podobnie było z niewolnictwem w kościele w pierwszym wieku. Czy ono tam było? Tak. Czy to, co pozostało, wyglądało jak niewolnictwo? Tak. Czy to było niewolnictwo? Nie, nie do końca.

Ta rzeczywistość nowego stworzenia nadaje sens fragmentom z Efezjan 6:5–9 i Kolosan 3:22–4:1. Społeczna struktura niewolnictwa zostaje uderzona meteorem panowania Chrystusa: zarówno ziemski niewolnik, jak i ziemski pan mają jednego Pana, Chrystusa, więc celem ich życia wewnątrz tej struktury jest jej głębokie przemijanie i sposób bycia właściwy dla nowego stworzenia.

Zachowanie struktury społecznej?

Choć Paweł zabrania wolnym chrześcijanom stawać się niewolnikami i nakazuje zniewolonym dążyć do wolności, podczas Juneteenth może nas niepokoić to, że Paweł mówi tym, którzy nie mogą uzyskać wolności: ‐nie martw się o to‑, i nadal nakazuje im posłuszeństwo. Może nas niepokoić, że Piotr mówi sługom, by poddawali się niesprawiedliwym panom jako sposób praktykowania wywrotowej dobroci na wzór Chrystusa (1 P 2:18). Może nas również niepokoić, że Paweł mówi panom, by traktowali zniewolonych sprawiedliwie, zamiast nakazywać ich uwolnienie (Kol 4:1). Co mamy zrobić z tymi stwierdzeniami?

Krótko mówiąc, autorzy biblijni naprawdę wierzyli, że ‐postać tego świata przemija‑ (1 Kor 7:31). Niewolnictwo naprawdę było na wykończeniu. Niczym ocean zmywający falą po fali zamek z piasku, Boży aktywny sąd nad tym światem nasilał się w synchronizacji z wkraczaniem nowego stworzenia. To właśnie to nasilenie Paweł ma na myśli, gdy mówi Koryntianom o ‐obecnych trudnościach‑ (w. 26).

Społeczna struktura niewolnictwa zostaje uderzona meteorem panowania Chrystusa.

Boży sąd od dawna oczyszczał i niszczył niesprawiedliwe społeczeństwa poprzez kataklizmy jako wzorzec historii świata – zapytaj Abrahama o Sodomę i Gomorę (Ez 16:49), a Izajasza o narody (Iz 13–25). Panowanie Jezusa zintensyfikowało ten wzorzec jako niezbędny prekursor nowego stworzenia (Obj 5–6): zapytaj Jezusa o Jerozolimę (Mt 23; Mk 13:1–23), Jana o Rzym (Obj 18), a czarnoskóry Kościół o amerykańskie niewolnictwo towarowe i terror Jima Crowa.

W tych biblijnych fragmentach działa etyka pełnego nadziei, wywrotowego, skoncentrowanego na Chrystusie przetrwania w społeczeństwie, w którym niewolnictwo było mocno ugruntowane. Nie możesz uzyskać wolności pod panowaniem niesprawiedliwego pana? Przesiąknij ten dom dobrocią i sprawiedliwością Chrystusa. Potrzebujesz, by twoi pracownicy pozostali w twoim gospodarstwie domowym dla ich utrzymania? Traktuj ich z chrystusową sprawiedliwością i słusznością, w proteście przeciwko nauce prawa rzymskiego, że nie mają oni żadnych praw jako własność.

Celem było napompowanie antyewangelicznej instytucji niewolnictwa Chrystusem tak bardzo, aż pęknie; przetrwanie w oczekiwaniu na Boży sąd, doczesny i wieczny. To właśnie ten Boży sąd nad niewolnictwem świętujemy podczas Juneteenth.

Aktywne powołanie nowego stworzenia

Ten rodzaj abolicjonizmu może brzmieć jak udawana, wymyślona wolność w świecie, w którym niewolnictwo miażdżyło realne ciała osób stworzonych na obraz Boży, jakby teologia czyniła nas biernymi. Wręcz przeciwnie: nowe stworzenie urzeczywistnia się w tym, jak żyjemy. Chrześcijanie aktywnie walczą z niewolnictwem i dążą do wspólnoty miłości, do której wzywa nas nowe stworzenie.

Chrześcijaninie, dołączając do obchodów Juneteenth, przypomnijmy sobie o naszych własnych abolicjonistycznych ramach – ramach, które pozwalają ci naprawdę się pojawić, dumnym z Biblii i jej niszczenia niewolnictwa.