Jetro krytykował Mojżesza. Samuel skonfrontował nieposłuszeństwo Saula. Paweł rzucił wyzwanie Piotrowi, gdy ten odsunął się od wierzących pogan. Jezus gromił faryzeuszy.

Wiele z najwierniejszych postaci biblijnych było krytykami. Jednak dzisiaj niełatwo znaleźć dobry przykład chrześcijańskiego krytyka. Większość naszej krytyki odbywa się online i nawet wśród wierzących jest ona często brzydka.

Powinniśmy być krytykami, ale powinniśmy być krytykami wyraźnie chrześcijańskimi. Oto trzy zasady krytykowania po chrześcijańsku.

1. Krytykuj, aby budować, a nie niszczyć.

Paweł mówi Koryntianom: „Gdybym mówił językami ludzi i aniołów, a miłości bym nie miał, stałbym się jak miedź brzęcząca albo cymbał brzmiący” (1 Kor 13,1). Powinniśmy dążyć do tego, aby każda część naszego życia charakteryzowała się miłością. Obejmuje to sposób, w jaki krytykujemy.

Zanim przemówisz, zadaj sobie pytanie: Czy naprawdę chcę, aby ta osoba po usłyszeniu tego, co mam do powiedzenia, stała się lepsza, bystrzejsza, lepiej poinformowana i bardziej podobna do Chrystusa? Jeśli miłość oznacza pragnienie dobra dla innych, to czy kocham ją swoją krytyką?

Jeśli miłość oznacza pragnienie dobra dla innych, to czy kocham tę osobę moją krytyką?

Kochająca krytyka nie musi być słaba. Kiedy byłem w seminarium, prowadziłem grupę wsparcia dla mężczyzn zmagających się z pornografią. Często jeden z bardziej dojrzałych członków grupy bezpośrednio konfrontował innego w kwestii niemądrych nawyków, które doprowadziły go do grzechu. Te krytyki były ostre, ale wynikały z autentycznego, pełnego miłości pragnienia ujrzenia brata kroczącego w prawości.

Chrześcijanie mogą być odważni, jaśni i stanowczy w swoich krytykach. Jednak naszym ostatecznym celem musi być zawsze budowanie siebie nawzajem w miłości.

2. Buduj „stalowe lalki”, a nie „słomiane kukły”.

„Słomiana kukła” (chochoł) to stara taktyka debaty, polegająca na celowym przeinaczeniu czyjegoś argumentu tak, aby można go było łatwo obalić.

Chrześcijanie nie powinni budować słomianych kukieł.

Zamiast tego stosuj metodę „stalowej lalki” (steel-manning) wobec argumentów innych. Zrozum, do czego naprawdę dążą. Nie atakuj pobocznych idei. Nie czepiaj się gramatyki. Nie atakuj charakteru. Nie szukaj łatwego celu. Wysłuchaj z życzliwością najsilniejszej wersji tego, co mają do powiedzenia, a dopiero potem krytykuj.

Mój współdyrektor wykonawczy, John-Michael, jest doskonały w budowaniu stalowych lalek. Pewnego razu spieraliśmy się o nowy pomysł na podcast, który chcieliśmy zrealizować, i każdy z nas miał radykalnie inną wizję projektu. Po godzinie bezowocnej dyskusji zatrzymał się i powiedział: „Dobrze, daj mi kilka minut, spróbuję wyartykułować twój punkt widzenia. Powiedz mi, czy rozumiem cię właściwie”.

John-Michael przedstawił wtedy mój argument w formie „stalowej lalki”. Wyłożył moją wizję dokładnie i uczciwie. Nadal się ze mną nie zgadzał, ale zadał sobie trud, by dobrze przedstawić moją perspektywę, dzięki czemu poczułem się doceniony.

Ostatecznie budowanie słomianej kukły jest grzeszne, ponieważ oznacza składanie fałszywego świadectwa przeciwko innym (Wj 20,16). Budując stalową lalkę, postępujesz z miłością i wypracowujesz bardziej merytoryczną krytykę.

3. Krytykuj to, co rozumiesz.

Kilka lat temu nagrałem serię filmów na YouTube, w których krytykowałem polityczną lewicę. Mówiłem o wolności słowa, przepisach dotyczących reklamy i kulturze unieważniania (cancel culture).

Patrzę na te filmy z zażenowaniem, ponieważ nie miałem pojęcia, o czym mówię. Owszem, moje krytyki szły mniej więcej w dobrym kierunku, ale wygłosiłem dziesiątki żenujących uogólnień, ponieważ wypowiadałem się w dziedzinie, która nie była moją domeną. Byłem głupcem, który nie miał upodobania w zrozumieniu, a jedynie w wyrażaniu własnej opinii (Prz 18,2).

Budowanie słomianej kukły jest grzeszne, ponieważ oznacza składanie fałszywego świadectwa przeciwko innym.

W ciągu kilku następnych lat wypracowałem osobistą zasadę: nie wypowiadaj się na dany temat, dopóki nie przeczytasz o nim przynajmniej jednej cenionej książki.

Moja mała zasada nie znajduje się w Biblii. Nie chcę wiązać niczyjego sumienia. Wiem jednak, że media społecznościowe kuszą mnie do dzielenia się przemyśleniami i opiniami na niemal każdy temat, a przypominanie sobie, że głupotą jest wypowiadanie się w kwestiach, których nie rozumiem, oszczędziło mi (nieco) wstydu na przestrzeni lat.

Jeśli czujesz pokusę, by krytykować innych w wielkich kwestiach politycznych, ekonomicznych, edukacyjnych, naukowych i teologicznych, mądrze jest zadać sobie pytanie: Czy ja właściwie wiem, o czym mówię? Czy przemyślałem i przestudiowałem ten temat? Być może masz do przekazania coś wartościowego. Ale możesz też chcieć pozwolić kontrowersji przeminąć. Dąż do zrozumienia przed krytyką.

Dobrze jest, gdy chrześcijanie krytykują, ale niebezpiecznie jest krytykować bez miłości. Księga Przysłów 12,18 oferuje pomocne słowo warte zapamiętania: „Nierozważny mówi jakby mieczem przebijał, lecz język mądrych jest lekarstwem”.