Nowy letni numer Themelios 51.2 z 2026 roku liczy 231 stron wstępniaków, artykułów i recenzji książek. Jest on dostępny bezpłatnie w trzech formatach: (1) PDF, (2) wersja internetowa oraz (3) Logos Bible Software.

1. J. V. Fesko | Artykuł wstępny: Sobór Nicejski a charakter chrześcijański

Fesko twierdzi, że Nicejskie wyznanie wiary wymagało cnót moralnych i etycznych do wypracowania swojej teologicznej ortodoksji. Mówiąc prościej, bycie dobrym teologiem wymaga pobożności.

2. Daniel Strange | Dziwne czasy: Ukryte na widoku

Strange snuje refleksje nad kulturową fascynacją horrorami i ich sposobem prezentacji sfery nadprzyrodzonej. Biblijna rzeczywistość dostarcza nam metafizyki rozróżnienia między Stwórcą a stworzeniem, która jest wystarczająco pojemna, by objąć sferę materialną i duchową bez ich mieszania i bez ich ubóstwiania (czyli zacierania różnicy między Stwórcą a stworzeniem, znanego inaczej jako bałwochwalstwo).

3. Jay Sklar | Baranek wolnych: Artykuł recenzyjny

W książce Lamb of the Free Andrew Rillera argumentuje, opierając się na Starym i Nowym Testamencie, że koncepcja karnego zastępczego przebłagania (PSA) jest niebiblijna. Niniejsza recenzja analizuje siedem kluczowych twierdzeń, których Rillera używa na poparcie swojej argumentacji. Skupia się na tym, czy skutecznie podważają one ideę PSA i dostarcza pozytywnych argumentów za postrzeganiem PSA jako koncepcji biblijnej.

4. Samuel Beh | Posłani przez posyłającego Boga: Śledzenie werbalnego wątku posyłania w Ewangelii Łukasza i Dziejach Apostolskich

Artykuł ten wskazuje na język „posyłania” jako istotny wątek werbalny przewijający się przez Ewangelię Łukasza i Dzieje Apostolskie. Śledząc użycie przez Łukasza grupy słów związanych z posyłaniem (ἀποστέλλω, πέμπω, ἐκβάλλω i ἀπολύω), badanie to wykazuje, że Łukasz przedstawia Boże cele zbawcze jako realizowane poprzez szereg bosko posłanych posłańców, których kulminacją jest Jezus, apostołowie oraz Kościół umocniony przez Ducha. Spostrzeżenia te stanowią ważną soczewkę interpretacyjną dla zrozumienia Łukaszowej teologii misji i mandatu Kościoła do uczestnictwa w Bożej misji dzisiaj.

5. Paul S. Jeon | Serce wie, lecz nie ustąpi: Afektywne tłumienie i noetyczne skutki grzechu w Rz 1,32

Jeon twierdzi, że Rz 1,32 stanowi kluczowy punkt wyjścia do zrozumienia afektywnych wymiarów noetycznych skutków grzechu w teologii Pawłowej. Zamiast przedstawiać niewiarę jako zwykły brak wiedzy, Paweł prezentuje ją jako moralnie naganny opór wobec prawdy, która jest już przeczuwana. Odwołując się do rekonstrukcji afektywnego modelu objawienia ogólnego dokonanej przez N. Graya Sutanto, badanie to reinterpretuje sensus divinitatis jako świadomość dyspozycyjną zakorzenioną w zależności i kształtowaną przez reakcję afektywną. Analiza Rz 1,32 pokazuje, że troską Pawła nie jest ignorancja, lecz świadome tłumienie prawdy motywowane lękiem, wstydem i nieuporządkowanym pożądaniem. Takie ujęcie rzuca wyzwanie dominującym racjonalistycznym interpretacjom noetycznych skutków grzechu i jest zgodne z szeroko pojętą tradycją reformowaną.

6. Kenneth Berding | Echa Kaina w Jk 3,7–5,9 oraz problem Jk 4,5

Jakub opiera swoje napomnienia w środkowej części listu (3,7–5,9) na subtekście narracyjnym – mianowicie na wczesnych rozdziałach Księgi Rodzaju, a w szczególności na postaci i historii Kaina, tak jak byłyby one rozumiane w środowisku interpretacyjnym Jakuba. Uznanie tego subtekstu rozwiązuje większość trudności interpretacyjnych i translacyjnych związanych z Jk 4,5, który powinien brzmieć: „Duch [ludzki], któremu [Bóg] kazał w nas mieszkać, pożąda aż do zazdrości”.

7. Craig Fredrickson | Przemieniające dzieło Słowa: Uświęcenie przez Pismo w 1 P 1,22–2,3

W 1 P 1,22–2,3 Piotr przedstawia Słowo Boże jako wyznaczone przez Boga narzędzie zarówno odrodzenia, jak i trwającego uświęcenia. Dusze są oczyszczane przez posłuszeństwo prawdzie, rodzą się na nowo przez żywe i trwałe Słowo oraz są podtrzymywane przez dziecięce pragnienie czystego duchowego mleka. Czytany obok Kalwina, Owena i Watsona, fragment ten upatruje uświęcającej mocy Słowa w jedności z Chrystusem, w której pośredniczy Pismo poprzez Ducha, korygując terapeutyczne, kontemplacyjne i pragmatyczne alternatywy odsuwające Pismo od jego formacyjnego dzieła.

8. Daniel Kirkpatrick | Czy całkowita deprawacja wypadnie z łask? Obrona poglądu reformowanego

Doktryny łaski obecne w soteriologii reformowanej opierają się na zrozumieniu całkowitej deprawacji ludzkości wynikającej z grzechu pierworodnego. Doktryna ta poddawana jest ponownej ocenie przez grupę pastorów i uczonych zaniepokojonych odrodzeniem kalwinizmu w Południowej Konwencji Baptystów i szerszej społeczności ewangelikalnej. Perspektywa ta zyskała początkowo uwagę wraz z wydaniem w 2012 r. dokumentu „A Statement on the Traditional Southern Baptist Understanding of God’s Plan of Salvation” i była rozwijana w kolejnych pismach Adama Harwooda. Poprzez przedefiniowanie tej fundamentalnej doktryny o grzechu, perspektywa ta dąży do demontażu reformowanego rozumienia wybrania, przebłagania i łaski przezwyciężającej. Kirkpatrick krytykuje spojrzenie Harwooda na grzech pierworodny i stara się bronić reformowanej doktryny całkowitej deprawacji przed tym alternatywnym stanowiskiem.

9. Joel MacInnes | Mądrość i głupota w Laodycei: Przesłanie Objawienia do Laodycejczyków jako dyskurs mądrościowy

Artykuł ten analizuje przesłanie Chrystusa do Laodycei jako „dyskurs mądrościowy”, argumentując, że posługuje się ono „formami mądrościowymi”, „aluzjami do literatury mądrościowej” i porusza „kwestie mądrościowe”. Przesłanie kładzie nacisk na mądrość ze względu na jej brak w kościele w Laodycei. MacInnes bada potencjalne paralele między wyzwaniami stojącymi przed kościołami w Kolosach i Laodycei, zauważając podobne diagnozy i środki zaradcze. Na koniec artykuł analizuje, w jaki sposób motyw mądrości w przesłaniu do Laodycei kształtuje nasze rozumienie siedmiu listów w Księdze Objawienia.

10. Brandon D. Smith | Odzyskiwanie Atanazego: Lektury regulowane i egzegeza trynitarna

Esej ten argumentuje, że ewangelikalne odzyskiwanie tradycji chrześcijańskiej znajduje szczególnie owocnego rozmówcę w Atanazym z Aleksandrii, którego „regulowane lektury” Pisma i trynitarna egzegeza stanowią model kanonicznie spójnej hermeneutyki teologicznej. Wbrew utrzymującym się harnackowskim podejrzeniom, że teologia patrystyczna stanowi hellenistyczne skażenie chrześcijaństwa, esej wykazuje, że rozumowanie teologiczne Atanazego wyłania się z głęboko biblijnych ram skoncentrowanych na jedności Pisma i zakorzenionych w nim wnioskach doktrynalnych. Smith kończy, pokazując sposoby, w jakie wrażliwość interpretacyjna Atanazego może wzmocnić ewangelikalne przekonania biblijne, teologiczne i eklezjalne.

11. Drew Hunter | Typologia Jonathana Edwardsa: Odpowiedź dla Camerona Schweitzera

Cameron Schweitzer twierdzi, że wcześniejsza praca Drew Huntera na temat rozumienia typologii przez Jonathana Edwardsa jest zbyt wąsko chrystologiczna. Niniejsza odpowiedź dowodzi, że pogląd Huntera nie jest wąsko chrystologiczny, a rozumienie egzegezy typologicznej Edwardsa u Huntera i Schweitzera jest raczej komplementarne niż konkurencyjne.

12. Matthew LaMaster | Mimesis i chrześcijańscy liderzy: Retoryka autorytetu i odpowiedzialności

LaMaster analizuje twierdzenie Elizabeth Castelli, że używanie przez Pawła języka naśladownictwa wzmacnia władzę w relacjach opartych na autorytecie. Choć poglądy Castelli nie zyskały szerokiej akceptacji w środowisku badaczy Nowego Testamentu, odrzucenie jej tezy przyczynia się do erozji zrozumienia autorytetu pasterskiego w Nowym Testamencie. Niniejszy artykuł wykazuje, że Castelli miała rację w tym, że naśladownictwo wzmacnia autorytet pasterski, ale myliła się w jego charakterystyce. W szczególności nowotestamentowe użycie mimesis wzmacnia autorytet poprzez jego ograniczanie, dzielenie się władzą, zachęcanie do kosztownych cnót i odwracanie kulturowych norm władzy.

13. Dan Allen | Metodologia oparta na głównym punkcie: Jasna metoda wdrażania hermeneutyki skoncentrowanej na Chrystusie

Allen zajmuje się potrzebą jasnej metodologii wdrażania interpretacji skoncentrowanej na Chrystusie. Bez spójnego procesu, który chroniłby i prowadził interpretatorów, należy spodziewać się nieuprawnionych powiązań z osobą Jezusa. Dlatego metodologia oparta na głównym punkcie (Main-Point-Driven) daje czytelnikom pewność w rozeznawaniu, jak każdy fragment kieruje nas ku Chrystusowi. Szczególną uwagę poświęcono zadawaniu właściwych pytań o powiązanie z Chrystusem oraz rozwinięciu akronimu C-H-R-I-S-T, który pomaga zapamiętać sześć możliwych ścieżek prowadzących do Jezusa. Artykuł kończy się krótką apologetyką wyjaśniającą, dlaczego ta metodologia jest właściwą drogą naprzód.

Wyróżnione recenzje książek:

• T. Desmond Alexander, Genesis (Evangelical Biblical Theology Commentary). Recenzja: Dustin G. Burlet.
• James Nogalski, The Book of Micah (New International Commentary on the Old Testament). Recenzja: Peter C. W. Ho.
• David Starling, 1 Corinthians (Evangelical Biblical Theology Commentary). Recenzja: Paul S. Jeon.
• Eric C. Smith, Between Worlds: John A. Broadus, The Southern Baptist Seminary, and The Prospects of the New South. Recenzja: Dylan Baxter.
• Kevin DeYoung, The Nicene Creed: What You Need to Know About the Most Important Creed Ever Written. Recenzja: Nathaniel Parker.
• Keith i Kristyn Getty, The Sing! Hymnal. Recenzja: Matthew Westerholm.
• J. D. Payne, Understanding Evangelism: Biblical Foundations, Historical Developments, and Contemporary Issues. Recenzja: Samuel Pirrotta.
• Bart Ehrman, Love Thy Stranger: How the Teachings of Jesus Transformed the Moral Conscience of the West. Recenzja: Alex Rea.