W 1994 roku Robert Zemeckis wypuścił film, który zdobył sześć Oscarów, zarobił ponad pół miliarda dolarów i uczynił z Toma Hanksa megagwiazdę.

Film opowiada historię Forresta Gumpa, dobrotliwego chłopca z Alabamy z niepełnosprawnością intelektualną, który dorastając, wywiera wpływ na niektóre z najważniejszych wydarzeń w historii Stanów Zjednoczonych. Reżyser wykorzystał CGI, aby umieścić Forresta w autentycznych nagraniach historycznych, dzięki czemu stoi on obok prezydentów, gwiazd rocka i bohaterów. Dzięki odrobinie filmowej magii Forrest okazał się kluczowym współtwórcą historii.

Kilka lat temu, czytając Dzieje Apostolskie, zauważyłem, jak często pojawia się w nich Barnaba. Był tam, niczym fikcyjny Forrest, w tle tak wielu ważnych wydarzeń, odgrywając istotną rolę.

Barnaba w tle

Pomyśl o najbardziej pamiętnych momentach z Dziejów Apostolskich:

• Ludzie sprzedają cały swój majątek i kładą zysk u stóp apostołów (lub kłamią na ten temat i padają trupem).
• Szaweł zmienia się z prześladowcy kościoła w Pawła, obrońcę Jezusa.
• Kościół niesamowicie rozwija się w Antiochii, gdzie wyznawcy Drogi po raz pierwszy zostają nazwani chrześcijanami.
• Z Antiochii zostaje wysłana grupa misyjna, aby zanieść ewangelię na zachód, w stronę Rzymu.

Jeśli przyjrzysz się uważnie, Barnaba stoi w tle wszystkich tych obrazów:

• Barnaba jest jednym z pierwszych, którzy sprzedają swoje pole i oddają pieniądze kościołowi, zapoczątkowując trend, który cechował wczesnych wyznawców.
• Jezus zmienia życie Szawła, ale to Barnaba kontaktuje Pawła z (słusznie) nieufnymi apostołami i zaprasza go do jego pierwszej roli w służbie w Antiochii.
• Mówiąc o Antiochii – gdy kościół jest w swojej początkowej i najbardziej wrażliwej formie, apostołowie ufają Barnabie, że rozwinie go i uformuje wiernych w wierze.
• Barnaba wykonuje tak dobrą robotę w kształtowaniu liderów w Antiochii, że on i Paweł zostają oddelegowani, by zostać ich pierwszymi misjonarzami.

Barnaba wciąż się pojawia. Ale gdybyś spojrzał na literaturę dotyczącą jego życia, pomyślałbyś, że jego jedynym wkładem było bycie „pocieszycielem”. To prawda, że jest on „synem pocieszenia”, ale jest także nauczycielem, trenerem, tym, który idzie, darczyńcą, rzucającym wyzwanie i liderem. Zaryzykowałbym stwierdzenie, że Barnaba jest najbardziej przeoczonym misjonarzem w Biblii.

I jest jednym z najważniejszych misjonarzy, których powinniśmy dziś naśladować.

Inny przykład

W pewnych momentach historii misji potrzebowaliśmy „Pawłów”, aby zanieśli ewangelię w miejsca, gdzie imię Chrystusa nie było słyszane. Pomyśl o Morawianach, którzy podobno wyruszali ze swoim ekwipunkiem spakowanym w trumnach, o Williamie Careyu opuszczającym Anglię dla Indii czy o niezliczonych misjonarzach, którzy oddali swoje życie w Chinach i Afryce.

Jednak krajobraz misyjny uległ zmianie. Pola misyjne, do których podróżowali ci odważni mężczyźni i kobiety, same stały się siłami misyjnymi. Jeśli pojawisz się na Międzynarodowym Lotnisku Murtala Muhammed w Lagos w Nigerii jako misjonarz, musisz uważać, by nie wpaść na wszystkich nigeryjskich misjonarzy wyruszających w świat.

Jest coraz mniej miejsc, w których można „głosić Ewangelię tam, gdzie imię Chrystusa nie było jeszcze znane” lub gdzie ktoś inny nie położył już fundamentu (Rz 15,20). Bogu niech będą dzięki! Nawet Irak ma zespoły misjonarzy z Kostaryki, a Iran ma najszybciej rozwijający się ruch kościelny.

Być może te inne czasy wymagają innej postawy, opartej na innym przykładzie. Być może nadszedł czas, abyśmy na nowo odkryli przeoczonego misjonarza.

Lekcje od Barnaby

Od Barnaby możemy nauczyć się wielu lekcji. Niedawno zaprosiłem 12 globalnych myślicieli i praktyków misyjnych, aby rozwinęli 12 lekcji z jego życia w książce The Barnabas Factor: How Crosscultural Partnership Amplifies Global Mission (Współczynnik Barnaby: Jak międzykulturowe partnerstwo wzmacnia misję globalną). Pozwólcie, że przedstawię trzy lekcje.

1. Barnaba jest godny zaufania.

Kiedy kościół w Jerozolimie słyszy o Bożym dziele wśród greckojęzycznych pogan w Antiochii, ufa Barnabie, że otoczy opieką ten młody kościół, radząc sobie z niebezpieczeństwami wynikającymi z różnic etnicznych, kulturowych i językowych (Dz 11,19–24). Kiedy kościół w Antiochii zbiera pieniądze na wsparcie wierzących w Jerozolimie podczas głodu, ufa Barnabie, że dostarczy je apostołom (ww. 27–30). Barnaba jest godny zaufania w kwestii ludzi i zasobów.

Każdy, kto chce dziś uczestniczyć w misjach globalnych, musi być również godny zaufania w kwestii ludzi i zasobów. Gdziekolwiek udasz się jako misjonarz, będziesz pracować międzykulturowo, nie tylko z tymi, do których próbujesz dotrzeć, ale także z własnym zespołem.

Każdy, kto chce dziś uczestniczyć w misjach globalnych, musi być również godny zaufania w kwestii ludzi i zasobów.

Znam zespół misyjny w Europie, który składa się z osób siedmiu narodowości i z pięciu kontynentów. Pomyśl o wszystkich trudnych rozmowach i kulturowych wpadkach, przez które muszą przejść, aby odnieść sukces w misji! Potrzebujesz lidera, który jak Barnaba jest „człowiekiem dobrym, pełnym Ducha Świętego i wiary” (w. 24).

Jedną z głównych różnic kulturowych może być podejście do finansów. Właściwe wykorzystanie pieniędzy i odpowiedzialność za nie różnią się w zależności od kraju. W globalnie połączonej misji, przez którą przepłyną biliony dolarów na chrześcijańskie cele, odpowiedzialność jest niezbędna. Raport Gordon-Conwell „Status of Global Christianity 2026” szacuje, że 70 miliardów dolarów (czyli około 6 procent) zostanie sprzeniewierzonych przez osoby zarządzające chrześcijańskimi pieniędzmi. To mniej więcej tyle, ile rocznie przekazuje się na misje globalne. Nasza misja wymaga godnych zaufania mężczyzn i kobiet, takich jak Barnaba.

2. Barnaba wstawia się za innymi.

Barnaba pojawia się w historii w Dziejach Apostolskich z ogromną pozycją i władzą. Jest Lewitą. Posiada pewien majątek. Ma powiązania i cieszy się zaufaniem apostołów. Jednak Barnaba wykorzystuje to, by wzmacniać innych.

Paweł jest problemem dla kościoła. Jako Szaweł prześladował ich i wtrącał do więzień. Ale nawet jako Paweł, po doświadczeniu na drodze do Damaszku, przyciąga prześladowania i spiski ze strony żydowskich władz. Jest magnesem na kłopoty w czasie, gdy przywódcy jerozolimscy modlą się o pokój, by ugruntować rosnący kościół.

Kiedy więc Paweł pojawia się w Jerozolimie, pragnąc spotkać się z apostołami, ci są sceptyczni. W najgorszym scenariuszu Paweł jest głęboko zakonspirowany, jest fałszywym uczniem, który wciąż próbuje niszczyć kościół. Ale nawet jeśli jest teraz naśladowcą Jezusa, nadal jest „piorunochronem”, który może ponownie wzniecić ogień prześladowań.

„Ale Barnaba wziął go i zaprowadził do apostołów, i opowiedział im, jak na drodze ujrzał Pana…” (9,27). Barnaba powtarza to wstawiennictwo później, kiedy sprowadza Pawła z Tarsu do Antiochii po dłuższej nieobecności (11,25–26). To samo robi dla Jana Marka, gdy Paweł usuwa go z grupy misyjnej (15,36–39).

Nasza globalna misja potrzebuje ludzi, którzy jak Barnaba wykorzystują swoją władzę i pozycję nie dla własnej korzyści, ale dla dobra innych. Na Globalnym Południu są genialni myśliciele i uczeni, których głos wymaga wzmocnienia. Są znakomici liderzy, przeoczeni ze względu na młody wiek lub pochodzenie kulturowe, którzy potrzebują zaproszenia na spotkanie, na którym zapadają decyzje. Są potężni praktycy, których metody nie są omawiane w seminariach ani opisywane w książkach, ale muszą być promowane, ponieważ prowadzi ich Duch. Potrzebują rzecznika takiego jak Barnaba.

3. Barnaba wie, kiedy się wycofać.

Zapraszanie innych oznacza czasem rezygnację z własnego miejsca. Nie wiadomo, kiedy Barnaba uświadamia sobie, że Paweł przewyższy go jako lider, ale Barnaba zna swoją rolę i wycofuje się, gdy przychodzi na to czas. To samo robi w Antiochii. Jest „pastorem założycielem” kościoła w Antiochii, ale wychowuje starszych na tyle pewnych siebie, by mogli wysłać jego i Pawła jako swoich pierwszych misjonarzy.

Zapraszanie innych oznacza czasem rezygnację z własnego miejsca.

Nawet Jan Marek, ten kłopotliwy członek zespołu, który nie podołał ich pierwszej podróży misyjnej, przewyższa swojego mentora, przekazując nam Ewangelię Marka. Barnaba ma dar dostrzegania siły w innych, a następnie dawania im wolności, by mogli go przyćmić.

Oto trudne słowo: niektórzy z nas muszą zejść z drogi. Patrząc na krajobraz misji globalnej, widzę, że Bóg powołuje nowych liderów szybciej, niż obecni liderzy są gotowi ich puścić. Mamy wymówki: są młodzi; nie robią rzeczy tak, jak my zawsze je robiliśmy; darczyńcy im nie zaufają. Ale aby wypełnić misję, którą powierzył nam Jezus, musimy pogodzić się z tym, że nasze nazwisko przesunie się z pierwszej pozycji na drugą lub do przypisu. To jest droga Jezusa. To nam modeluje Barnaba.

Wierzę, że żyjemy w najbardziej ekscytującym okresie w historii misji. Naśladowcy Jezusa z każdego miejsca idą wszędzie z dobrą nowiną Ewangelii. Jezus posługuje się ignorowanymi i nieznanymi bohaterami tego świata, aby dokonać swojego dzieła.

Barnaba stanowi przykład, którego nie powinniśmy przeoczyć. Czy nie lepiej stać w tle, gdy obraz przedstawia najważniejszą misję w historii ludzkości?