Większość chrześcijan prawdopodobnie miałaby trudności, gdyby nagle ktoś poprosił ich o przekazanie przesłania na temat Niedzieli Wielkanocnej. Victor Glover został jednak postawiony w takiej sytuacji, znajdując się 250 000 mil od domu, podczas gdy słuchała go cała Ziemia.

„Nie mam nic przygotowanego” – powiedział opanowany były pilot doświadczalny Marynarki Wojennej i obecny pilot misji NASA Artemis II. „Cieszę się jednak, że o tym wspomniałeś; uważam, że te obchody są ważne”.

„Myślę, że dla mnie jedną z naprawdę ważnych osobistych perspektyw, jakie tu mam, jest to, że naprawdę widzę Ziemię jako jedność” – dodał. „I wiesz, kiedy czytam Biblię i patrzę na te wszystkie niesamowite rzeczy, które zostały uczynione dla nas, którzy zostaliśmy stworzeni – to… masz to niesamowite miejsce, ten statek kosmiczny”.

„Rozmawiacie z nami, ponieważ jesteśmy w statku kosmicznym bardzo daleko od Ziemi, ale wy sami jesteście na statku kosmicznym zwanym Ziemią, który został stworzony, aby dać nam miejsce do życia we wszechświecie” – powiedział Glover.

„Być może odległość, w jakiej się od was znajdujemy, sprawia, że myślicie, iż to, co robimy, jest wyjątkowe, ale my jesteśmy w tej samej odległości od was. Chcę wam powiedzieć – po prostu mi zaufajcie – że jesteście wyjątkowi. W całej tej pustce – w tym wielkim niczym, co nazywamy wszechświatem – macie tę oazę, to piękne miejsce, w którym możemy razem istnieć” – powiedział, odnosząc się do Ziemi.

„Myślę, że zbliżając się do Niedzieli Wielkanocnej i myśląc o wszystkich kulturach na całym świecie, niezależnie od tego, czy ją świętujecie, czy nie, czy wierzycie w Boga, czy nie, jest to dla nas okazja, aby przypomnieć sobie, gdzie jesteśmy, kim jesteśmy i że jesteśmy tym samym oraz że musimy przez to przejść razem”.

Glover odpowiadał na pytanie reportera, który wspomniał o bożonarodzeniowym przesłaniu przekazanym przez astronautów z misji NASA Apollo 8. Podczas tej misji w 1968 roku około co czwarta osoba na planecie oglądała transmisję wideo z kosmosu w telewizji. Zastępca administratora NASA ds. publicznych powiedział załodze przed startem, że głosy załogi usłyszy więcej osób niż jakikolwiek inny głos w historii. Powiedział: „Chcemy więc, abyście powiedzieli coś stosownego”.

Jeden z astronautów zapytał żonę, co zespół powinien powiedzieć. „Dlaczego nie zaczniecie od początku?” – odpowiedziała. I tak też zrobili.

W Wigilię Bożego Narodzenia pierwsi ludzie, którzy okrążyli Księżyc, czytali Księgę Rodzaju. Astronauci Bill Anders, Jim Lovell i Frank Borman recytowali wersety od 1 do 10 opisu stworzenia z Biblii Króla Jakuba: „Na początku Bóg stworzył niebo i ziemię…”.

Szum, w którym żyjemy

W każdym innym kontekście te refleksje nie wydawałyby się szczególnie godne uwagi. Czytanie Księgi Rodzaju jest powszechne od tysięcy lat, a refleksje o „Statku Kosmicznym Ziemia” sięgają co najmniej lat 70. XX wieku. Jednak jest coś w słuchaniu tych samych słów i myśli płynących ze statku kosmicznego, co nadaje im pewnego rodzaju… powagi. Dlaczego tak jest?

Częścią tego, co odczuwamy, jest zjawisko zwane Efektem Przeglądu (Overview Effect). Termin ten ukuł „filozof kosmosu” Frank White, aby opisać zmianę postrzegania, jakiej doświadczają astronauci, patrząc na Ziemię z kosmosu. W wywiadach z mężczyznami i kobietami, którzy byli w kosmosie, White odkrył, że wielu z nich głęboko przeżyło to doświadczenie. Konsekwentnie donosili o przytłaczającym poczuciu małości i drogocenności Ziemi, poczuciu wzajemnych powiązań z całą ludzkością, a często także o pewnego rodzaju smutku, że ludzie na powierzchni nie mogą zobaczyć tego, co oni widzą.

Świeckie ujęcie mówi, że to, czego doświadczają, to jedynie zmiana perspektywy. Dane wizualne powodują poznawczą zmianę ram, nowy sposób patrzenia na świat. Bardziej biblijne wyjaśnienie jest takie, że astronauci wcale nie zdobywają nowych informacji. Tracą szum, który pozwala im ignorować to, co zawsze wiedzieli. Przebywanie w kosmosie jedynie pomogło im wyraźniej zobaczyć to, co stworzenie głosiło od zawsze.

Przebywanie w kosmosie jedynie pomogło im wyraźniej zobaczyć to, co stworzenie głosiło od zawsze.

Jak mówi nam Psalm 19:2, niebiosa głoszą chwałę Boga. Wszyscy ludzie w każdym czasie mają dostęp do tej informacji. Odmawiamy uznania tego, co oczywiste, jak mówi nam Paweł w 1. rozdziale Listu do Rzymian, ponieważ aktywnie tłumimy tę wiedzę. Zwykłe życie sprawia, że zbyt łatwo jest ignorować lub negować to, co Bóg wyraźnie mówi o sobie i swoim stworzeniu. Nasze życie jest nieustannie zajęte i rozpraszane przez rzeczy dziejące się na poziomie ludzkim.

Nie jest to też tylko metafora. Prawie nigdy nie zmieniamy naszej perspektywy z patrzenia na to, co widać na horyzontalnym poziomie ludzkości. Kiedy na przykład ostatni raz spędziłeś więcej niż kilka sekund, patrząc na niebiosa nad nami? (Myśląc o tym pytaniu, uświadomiłem sobie, że minęły dziesięciolecia, odkąd spędziłem choćby kilka minut na rozmyślaniu o „światłach na sklepieniu niebios” [Rdz 1:14]).

To, co wydaje się dziać w przypadku astronautów, polega na tym, że zyskują oni wystarczający dystans od rozpraszaczy, co przerywa ich wewnętrzne tłumienie. Oddalają się na tyle od szumu codziennego życia, że sygnał od Boga może zostać ponownie wyraźnie usłyszany. A to, co słyszą, głęboko ich zmienia.

Co kosmos może (a czego nie może) zrobić

Może kusić, by przypisywać tym chwilom zbyt wielkie znaczenie religijne. Choć są one ważne kulturowo, nie są wyłącznie chrześcijańskie. Astronauci misji Apollo czytający Księgę Rodzaju nie głosili Ewangelii. Podobnie, mimo że Glover jest naśladowcą Jezusa, jego spontaniczne wielkanocne uwagi nie były wyznaniem wiary w zmartwychwstanie.

Choć Efekt Przeglądu może być głęboki, zmiana perspektywy niekoniecznie prowadzi do zmiany serca. Objawienie ogólne jest wystarczające, aby nas potępić, ale niewystarczające, by nas zbawić, ponieważ nie może zapewnić „dobrej nowiny” objawienia szczególnego. Nikt nigdy nie został zbawiony przez patrzenie w nocne niebo – ani przez okrążanie Księżyca.

Nikt nigdy nie został zbawiony przez patrzenie w nocne niebo – ani przez okrążanie Księżyca.

Mimo to doświadczenia astronautów są pomocnym przypomnieniem, że Bóg nadal przemawia przez swoje stworzenie. Niebiosa nigdy, ani na sekundę, nie przestały głosić chwały Bożej. To my po prostu zbyt często pozwalaliśmy szumowi w naszym życiu przeszkadzać nam w jej wyraźnym usłyszeniu.

Niewielu z nas dowie się kiedykolwiek, jak to jest słyszeć Boga przemawiającego do nas na pokładzie statku kosmicznego. Ale choć nie zajmujemy tych samych miejsc co astronauci NASA, wszyscy mamy dostęp do tych samych niebios. Na szczęście nie musimy podróżować ćwierć miliona mil w górę, aby przypomnieć sobie, że niebiosa wciąż głoszą. Musimy tylko wyjść na zewnątrz, spojrzeć w górę i słuchać.