„Alexo, czy możesz proszę zgasić światło?”

„Dziękuję, że poprosiłeś tak ładnie. Już je gaszę”.

W 2018 roku Amazon wprowadził funkcję o nazwie „Magic Word” (Magiczne słowo) dla swoich urządzeń Alexa, aby zapewnić pozytywne wzmocnienie za mówienie „proszę” i „dziękuję”. Była to odpowiedź na obawy rodziców, że wykrzykiwanie poleceń do urządzeń uczy ich dzieci bycia nieuprzejmymi i roszczeniowymi.

Ponieważ wielu z nas na co dzień wchodzi w interakcje z dużymi modelami językowymi (LLM), stajemy przed pytaniem: Czy to ważne, jak zwracam się do AI? Czy muszę mówić „proszę” i „dziękuję”? Według ankiety z 2024 roku 67 procent Amerykanów i 71 procent Brytyjczyków twierdzi, że używa tych „magicznych słów”.

Mimo że jestem Brytyjczykiem (co oznacza, że mam wewnętrzny przymus mówienia „proszę” i „dziękuję” oraz przepraszania za wszystko), nie robię tego w interakcji z AI. To kwestia mądrości, a nie dobra i zła. Dwie kluczowe zasady biblijne pomogły mi odnaleźć się w tym zagadnieniu.

Formacja

Po pierwsze, jest to kwestia formacji. Kim się staję? Jak Duch działa we mnie, aby upodobnić mnie do obrazu Chrystusa?

Mamy tendencję do traktowania ludzi inaczej, gdy wchodzimy z nimi w interakcje zza klawiatury, gdy ekran depersonalizuje naszą relację. Niezależnie od tego, czy chodzi o nastolatków na czacie grupowym, czy dorosłych trollujących ludzi w mediach społecznościowych, mówimy rzeczy, których nie powiedzielibyśmy nikomu prosto w twarz – rzeczy, które wyraźnie nie przynoszą chwały Chrystusowi. Przeklinamy istoty ludzkie, które są stworzone na podobieństwo Boże (Jk 3,9–10).

Pracując z AI, oczywiście nie wchodzimy w interakcję z człowiekiem. Ale technologia ta może (i jest tak zaprojektowana) dawać poczucie rozmowy ze współpracownikiem lub przyjacielem. Sposób, w jaki modele LLM używają zaimków osobowych w swoich odpowiedziach, ma na celu sprawienie wrażenia, że czatujemy z prawdziwą osobą online.

Dlatego też, wchodząc w interakcje z LLM, trenujemy nasze serca w tym, jak odnosimy się do prawdziwych ludzi. Jeśli jestem nieuprzejmy i lekceważący wobec AI, ułatwiam sobie bycie nieuprzejmym i lekceważącym wobec ludzi, zwłaszcza tych, z którymi kontaktuję się tylko online.

Wchodząc w interakcje z LLM, trenujemy nasze serca w tym, jak odnosimy się do prawdziwych ludzi.

Kształtujemy nawyki – lub, używając języka Listu do Galatów, zbieramy to, co siejemy, albo trenując ciało, albo siejąc dla Ducha (6,7–8). Galatów 5 porównuje uczynki ciała z owocami Ducha. Są one sobie przeciwne: „Ciało bowiem do czego innego dąży niż Duch, a Duch do czego innego niż ciało” (5,17, Biblia Warszawska). Jeśli jesteśmy nieuprzejmi lub gniewni podczas korzystania z AI, nie wzrastamy w podobieństwie do Chrystusa.

Bądź uprzejmy dla AI nie dlatego, że AI jest człowiekiem lub jest stworzona na obraz Boży, ale dlatego, że my jesteśmy, a Bóg kształtuje nas na swoje podobieństwo.

Kategoryzacja

Kwestia kategoryzacji pomaga nam jednak przejść od rozważania naszej natury do rozważania natury AI.

Istnieje niebezpieczeństwo antropomorfizacji AI – traktowania jej tak, jakby była człowiekiem, podczas gdy wyraźnie nim nie jest. Cały czas antropomorfizujemy przedmioty. Niektórzy nadają imiona swoim samochodom lub robotom sprzątającym. Patrzymy na księżyc na nocnym niebie, a wzory na jego powierzchni przypominają nam twarz. Albo w (zrozumiałej) frustracji mówimy do kogokolwiek w zasięgu słuchu: „Mój laptop mnie nienawidzi”. W tej chwili przypisujemy ludzkie emocje przedmiotowi martwemu.

Kategorie mają znaczenie. Jednym z pierwszych zadań, jakie Bóg powierza Adamowi, jest nazwanie zwierząt w 2. rozdziale Księgi Rodzaju. Ma to nie tylko nauczyć Adama języka i znaczenia słów, ale także pokazać mu, że istnieje wyraźna różnica między człowiekiem a zwierzęciem. Księga Rodzaju zauważa również, że „dla Adama nie znalazła się pomoc odpowiednia dla niego” (2,20, BW). Punktem kulminacyjnym tego rozdziału jest stworzenie Ewy, człowieka takiego jak Adam, równego mu. Zwierząt nie należy maltretować (Prz 12,10), ale nie są one takie jak my.

I tak jak czasem możemy antropomorfizować zwierzęta, tak samo możemy postępować z AI. Ile razy słyszałeś, jak ktoś mówi o ChatGPT „on” lub z ekscytacją opowiada, że wymyślił pieszczotliwe imię dla swojej ulubionej sztucznej inteligencji? To błąd kategoryzacji i choć może ci się wydawać, że to nie ma znaczenia, rzeczywistość jest taka, że słowa, których używamy, kształtują nasze myślenie.

Bądź uprzejmy dla AI nie dlatego, że AI jest człowiekiem lub jest stworzona na obraz Boży, ale dlatego, że my jesteśmy, a Bóg kształtuje nas na swoje podobieństwo.

Powtarzające się traktowanie AI tak, jakby miała emocje, jakby była jedną z nas, może być na dłuższą metę niepomocne na co najmniej cztery sposoby. Po pierwsze, może sprawić, że uwierzymy, iż AI ma większe możliwości niż w rzeczywistości. Po drugie, może uczynić nas leniwymi w naszych obowiązkach, przez co będziemy delegować jej zadania, które tak naprawdę powinniśmy wykonywać sami.

Po trzecie, może to wprowadzać w błąd dzieci i młodzież. Są one bardziej skłonne traktować AI tak, jakby miała własny rozum, co oznacza, że mogą wykazywać większe zaufanie, gdy podaje ona niebezpieczne lub mylne odpowiedzi. Wreszcie, może to mieć wpływ na innych. Ty możesz mieć jasność, że AI nie jest człowiekiem, ale coraz większej liczbie osób trudno dostrzec różnicę. Jedno z badań wykazało, że 25 procent pokolenia Z wierzy już, że ChatGPT posiada samoświadomość. Słowa, których używamy, przyczyniają się do tego, co ludzie myślą o AI, na dobre lub na złe.

Mądrość

Czy powinieneś mówić „proszę” i „dziękuję” chatbotom AI? Ostatecznie jest to kwestia mądrości.

Co ja robię? Ponieważ formacja ma znaczenie, nie jestem nieuprzejmy dla AI. Ponieważ kategorie mają znaczenie, nie traktuję jej jak kogoś równego sobie. Dlatego nie mówię „proszę” ani „dziękuję”.

Poprosiłem ChatGPT o podsumowanie tego, jak wchodziłem z nim w interakcje w czasie. Słowa kluczowe, które wyróżnił, to „transakcyjny”, „bezpośredni” i „pragmatyczny”. Dodał: „Bywasz szorstki, ale nigdy nie jesteś nieuprzejmy. Krytykujesz odpowiedź, a nie asystenta”.

To mi odpowiada, ponieważ traktuję go jako narzędzie, a nie jako towarzysza czy przyjaciela.